NHÂN GIỐNG IN VITRO CÂY SA NHÂN Ở HUYỆN A LƯỚI, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Trương Thị Bích Phượng, Thân Trọng Bảo Khánh, Nguyễn Đức Tuấn, Nguyễn Thị Thu Liên, Nguyễn Thị Tân

DOI: http://dx.doi.org/10.26459/hueuni-jns.v126i1D.4450

Abstract


Cây sa nhân là một loài dược liệu quý, hiện đang được nhiều người quan tâm phát triển trồng nhằm tạo nguồn dược liệu. Trong bài báo này, chúng tôi trình bày kết quả thí nghiệm nhân giống in vitro cây sa nhân (Amomum sp.) thu ở huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Đỉnh sinh trưởng và gốc thân của cây tự nhiên được khử trùng bằng HgCl2 0,15% trong thời gian từ 15-18 phút, sau đó ngâm trong dung dịch nano bạc 40 ppm trong 12 phút. Đối với đỉnh chồi, thời gian khử trùng HgCl2 16 phút cho tỷ lệ mẫu sống cao nhất, đạt 40% và đối với gốc thân, thời gian khử trùng HgCl2 17 phút cho tỷ lệ mẫu sống cao nhất, đạt 42,86%. Mẫu được nuôi cấy trên môi trường MS bổ sung riêng lẻ chất kích thích sinh trưởng (KTST) BAP, KIN (kinetin). Sau 4 tuần nuôi cấy, khả năng tái sinh chồi tốt nhất đạt được trên môi trường bổ sung BAP 2,0 mg/l (1,83 chồi/mẫu gốc thân và 2,75 chồi/mẫu chồi đỉnh bổ đôi) hoặc trên môi trường bổ sung kinetin 3,0 mg/l (1,60 chồi/mẫu gốc thân và 2,0 chồi/mẫu chồi đỉnh bổ đôi). Gốc thân in vitro được cấy lên môi trường nhân nhanh bổ sung riêng lẻ các chất kích thích sinh trưởng BAP và kinetin hoặc phối hợp BAP với NAA. Sau 10 tuần nuôi cấy, môi trường bổ sung BAP 1,0 mg/l cho số chồi lớn nhất đạt 9,83 chồi/mẫu. Chồi in vitro được cảm ứng rễ trên môi trường MS bổ sung NAA hay IBA. Rễ được cảm ứng tốt nhất trên môi trường MS có bổ sung 0,6 mg/l NAA cho số rễ cao nhất (7,17 rễ/chồi) và rễ phát triển nhanh về chiều dài trên môi trường bổ sung 0,4 mg/l IBA (3,89 cm). Cây con in vitro được huấn luyện thích nghi và trồng trên giá thể xơ dừa với tỷ lệ sống sót 94,44% sau 1 tháng và 72,22% sau 2 tháng.


Keywords


Cây dược liệu; chồi đỉnh; gốc thân; nhân giống in vitro; sa nhân

References


Nguyễn Văn Hồng, Trần Thị Tý (2013), Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống cây sa nhân tím (Amomum longiligulare T.L.Wu) bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật, Tạp chí Khoa học và công nghệ 108(08): 105 - 112

Đỗ Tất Lợi (2003), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học.

Nguyễn Đức Minh, Ngô Văn Thông, Đỗ Thị Hoa Viên, Lê Ngọc Tú (1994), Nghiên cứu thành phần hóa học của hạt sa nhân Amomum longiligulare T.L.Wu, Tạp chí Nông nghiệp và Công nghiệp Thực phẩm 390 (12), 464_465.

Đặng Ngọc Phúc, Nguyễn Thanh Tùng, Dương Thị Thùy Châu, Trương Thị Bích Phượng (2011), Nhân giống in vitro cây dược liệu – Sa nhân tím (Amomum longililare T.L.Wu), Tạp chí Công nghệ sinh học 9(4A), 681_688.

Trương Thị Bích Phượng, Nguyễn Thành, Nguyễn Đức Tuấn, Nguyễn Đức Chung. (2016), Nuôi cấy callus sa nhân trắng (Anmomum xanthioidex L.), Báo cáo Khoa học Hội nghị Quốc gia về Nghiên cứu và Giảng dạy Sinh học ở Việt Nam, Hội nghị toàn quốc lần thứ hai, Nhà xuất bản Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, 1168_1175.

Đỗ Năng Vịnh, Trần Văn Minh, Dương Tấn Nhựt, Nguyễn Thị Lý Anh, Đào Duy Thanh, Lê Huy Hàm, Cao Thị Huyền Trang, Hà Thị Thúy, Chu Bá Phúc, Dương Minh Nga, Đỗ Minh Phú, Phạm Thị Kim Hạnh (2005), Nghiên cứu áp dụng công nghệ phôi vô tính, hạt nhân tạo trong nhân nhanh một số cây có giá trị kinh tế, Báo cáo tổng kết đề tài KC 04.19, 247_285.

Hong H, Na TL (2005), Tissue culture and plantlet regeneration of Amomum villosum, Plant physiology communications 1, 57_61.

Hongdong X, Lei N, Yuchai X (2006), Tissue culture and rapid propagation of Amomum tsao-ko Crevost et Lemaire, Chinese wild plant resources 3, 61_63.

Li W, Wang JP, Shigematsu M, Lu GZ (2011), Chemical composition and antimicrobial activity of essential oil from Amomum Tsao-Ko cultivated in Yunnan area, Advanced Materials Research 183, 910_914.

Murashige T and Skoog F (1962) A revised medium for rapid growth and bioassays with tobacco tissue cultures, Physiol. Plant 15, 473_97.

Ping JL (2004) Micropropagation of Amomum villosum Lour, Subtropical Plant Science 33, 37_38.

Pradhan S., Pradhan S., Basistha B.C and Subba K B (2014), In vitro micropropagation of Amomum subulatum (Zingiberaceae), a major traditional cash crop of Sikkim Himalaya, Int. J. LifeSc. Bt & Pharm. Res., April 2014, 3(2), 169_180.

Purohit S., Nandi S.K., Paul S., Tariq M., Palni L.M.S (2016), Micropropagation and genetic fidelity analysis in Amomum subulatum Roxb.: A commercially important Himalayan plant, J. Appl. Res. Med. Aromat. Plants, 1¬¬_6.

Rao M, Wenli Z, Fanhua W, Chenghe H (2004), Tissue Culture of Amomum krervanh, Plant physiology communications 2, 208_211.

Rao M, Wenli Z, Fanhua W, Chunlin Q, Guixiu H (2003) In vitro Culture of Amomum longiligulare T. L. Wu, Chinese jounal of tropical agriculture 4, 1_4.

Sajina A, Mini MP, John ZC, Babu NK, Ravindran NP, Perter VK (1997), Micropropagation of large cardamom (Amomum subulatum Roxb), Journal of Spices and Aromatic Crops 6 (2), 145_148.

Tefera W, Wannakrairoj S (2004), Micropropagation of Krawan (Amomum krervanh Pierre ex Gagnep), ScienceAsia 30, 9_15.